Gekiemde en geweekte zaden

Een van de leuke aspecten van het houden en kweken van vogels is, dat de ene kweker het ene eivoer prefereert en de andere kweker dit absoluut niet voert. Zo is het ook gesteld met het geven van gekiemde zaden. In dit verslag vertel ik waarom ik gekiemde en geweekte zaden aan mijn vogels geef. Tijdens het kiemproces zullen niet alle zaden ontkiemen. Dit heeft te maken met de kiemsnelheid, de kiemkracht en de versheid van de zaden. Ook al zijn niet alle zaden ontkiemd, deze zaden zijn al geweekt en hierdoor zachter. Ook de geweekte zaden zijn goed voor de vogels. Geweekte zaden zijn namelijk makkelijker verteerbaar.

Zaad is een manier van de plant om zichzelf in stand te houden. Het zaad wacht tot de omstandigheden zodanig zijn, dat de nieuwe plant goed kan gedijen. Zodra de aarde vochtig genoeg is vinden er allerlei processen in het zaad plaats. Hierdoor komen er voedingstoffen vrij waardoor de kiem kan gaan groeien. Door het ontkiemen, nemen de hoeveelheid enzymen, eiwitten, mineralen en nucleïnezuren aanzienlijk toe.
Gekiemde zaden zijn rijk aan essentiële vetzuren, licht verteerbare koolhydraten en vitaminen. Voor de vogels is het verstrekken van gekiemde zaden een vitamine rijke bijvoeding. Een ander voordeel van gekiemde zaden is dat de jonge vogels deze zaden makkelijker kunnen verteren. De geweekte en gekiemde zaden zijn zachter door het opgenomen vocht.

Hieronder heb ik geprobeerd een overzicht van de voor- en nadelen van kiemzaad te maken:

Voordelen:

  • Het is een erg goede bron van vitamine C, B2, B5, B6 en D; ijzer, magnesium en koper; calcium en fosfor.
  • Gekiemde zaden bevatten erg weinig vet.
  • Gekiemde zaden bevatten meer vitaminen en mineralen dan ongekiemde zaden.
  • Je hebt alleen water en (kiem)zaad nodig.

Nadelen:

  • De kans op (met het oog niet zichtbare) schimmels in het kiemvoer is aanwezig.
  • Gegeven kiemzaad bederft snel en dus lastig lang te bewaren.
  • Gekiemde zaden verzuren sneller, wat de kans op kropverzuring (vooral bij jongen!) en darmstoornissen doet vergroten.
  • Wanneer de kiem te groot is (groter dan 1 cm) daalt de voedingswaarde sterk.

Veranderingen tijdens het kiemen.

Tijdens het kiemproces vinden er allerlei biologische processen plaats, wat de samenstelling van de zaden gunstig beïnvloed. Zetmeel wordt onder invloed van het amylase-enzym omgezet tot gemakkelijk verteerbare enkelvoudige suikers. De lange zetmeelketens worden afgebroken in kleine glucoseketens. Deze glucose kan gemakkelijk worden opgenomen door het lichaam. Hierdoor komt er sneller energie beschikbaar. Tijdens het kiemen verbetert ook de eiwitkwaliteit, door de afbraak van de complexe eiwitketens in vrije aminozuren en essentiële aminozuren. De vetten worden omgezet tot vrije vetzuren.

Door al deze veranderingen en de toename van het vochtgehalte zijn de gekiemde zaden sneller verteerbaar. Vooral jonge en zieke vogels zullen hier baat bij hebben.

Het beste is om zaden te nemen die dezelfde kiemtijd hebben. De hieronder genoemde zaden hebben ongeveer een gelijke kiemsnelheid.

  • Vishennep / Radijszaad
  • Zwart slazaad / Rode dari
  • Katjang idjoe / Witte dari
  • Raapzaad / Tarwe

De foto´s zijn een goed voorbeeld van juist gekiemd zaad.

Ikzelf gebruik altijd een deel tropisch zaad, wat ik mijn (tropische) vogels voer, en een deel kiemzaad-mengeling uit de winkel. Het voordeel hiervan is dat de jonge vogels alvast kunnen wennen aan het tropische zaad.

Voor het kiemen van zaden zijn er verschillende manieren, deze zijn volop te vinden op het internet. Laat de (witte) kiem niet te lang worden, circa 1-2 mm. Zijn de kiemen langer dan is de voedingswaarde eruit en geef je groenvoer.

Naast het kiemen van zaden kun je het zaad ook koken. Laat het zaad niet te lang koken, want dit komt de voedingswaarde niet ten goede. Het gekiemde/gekookte zaad goed afspoelen onder stromend water en daarna droog deppen. Nu kun je het je vogels geven. Geef het in een apart bakje en haal het na enkele uren weg. Gooi het niet opgegeten kiemzaad weg en maak het bakje goed schoon. Het gekiemde en geweekte zaad kun je ongeveer een dag in de koelkast bewaren. Bewaar je het langer dan is het waarschijnlijk verzuurd en/of beschimmeld en dus bedorven.

Het vochtige kiemzaad is ook uitstekend geschikt om er je eivoer mee rul te maken. Hierdoor is het gekiemde zaad ook langer te bewaren op een koele plek (koelkast). Zodra ik mijn vogels het eivoer met gekiemd zaad geef, zitten alle vogels direct op de bak en eten hiervan. Dit geldt voor zowel kanaries, tropen, wildzang als ook de parkieten.

Gekiemde zaden tijdens de kweek.

Om de vogels in broedstemming te krijgen geef ik de vogels elke dag vers eivoer met gekiemde zaden. Zodra de vogels op de eieren zitten te broeden, krijgen ze nog een enkele keer het eivoer-mengsel. Vanaf de tweede levensdag van de jonge vogels, krijgen de broedkoppels weer dagelijks het eivoer-mengsel. Indien mogelijk wordt dit 2 tot 3 keer per dag ververst. Dit wordt na behoefte gevoerd.

Tijdens de eerste twee weken geven de ouders hun jongen hoofdzakelijk eivoer met gekiemde zaden. Daarna wordt het aandeel zaad steeds groter, het aandeel eivoer is dan kleiner. Het eivoer is dan bijzaak, maar niet onmisbaar. De jonge vogels blijven het eivoer met gekiemde zaden nog lange tijd tot zich nemen. Het eivoer met gekiemde zaden is dan ook elke dag vers beschikbaar. Dit voer ik tot na de eerste jeugdrui. Na de rui krijgen de vogels het eivoer-mengsel 2 tot 3 keer per week.